LỜI CHÀO CAO HƠN MÂM CỖ

Trải qua bao đời nay, ông cha ta đã truyền miệng nhau và để lại biết bao câu nói hết sức ngắn ngọn nhưng chứa đựng ý nghĩa lớn. Nào là “ăn cỗ đi trước lội nước theo sau” rồi lại “đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn”, mỗi câu nói đều ẩn chứa những bài học quý giá và ứng trong những trường hợp nhất định. Dân tộc Việt Nam ta từ thời xưa luôn coi trọng tình cảm, bởi vậy, mỗi khi nhìn thấy nhau họ không ngại chào hỏi nhau, có thể là những lời nói xưng hô bình dị hay những cử chỉ thể hiện tính lễ phép trong giao tiếp. Nói đến vấn đề này, chúng ta thường nghĩ ngay tới câu nói “lời chào cao hơn mâm cỗ”, vậy ý nghĩa của câu nói này là gì?

 

Trong cuộc sống lao động thường ngày của nhân dân ta rất coi trọng chữ tình, ngay cả trong pháp luật của nước ta nhiều điều khoản cũng bị chữ tình ấy chi phối. Nói lời chào cao hơn mâm cỗ ở đây, ông cha ta muốn nói lên những tình cảm tốt đẹp mà chỉ cần thể hiện bằng lời nói đã khiến con người ta cảm thấy vui, thấy được quan tâm rồi chứ không phải là có cỗ có ăn mới thấy vui. Mặc dù, miếng ăn quả thực với nhân dân ta hồi xưa là một điều rất cần thiết bởi nhân dân ta phải chịu biết bao cảnh đói nghèo, chạy miếng ăn từng bữa. Thế nhưng trong  cái nghèo ấy mà ông cha ta vẫn có thể rút ra được bài học kinh nghiệm của đời sống tình cảm trong cuộc sống của chúng ta. Tóm lại, câu nói trên thể hiện rõ vai trò tình cảm của con người trong cuộc sống đặc biệt là qua sự thể hiện của lời nói, nếu có tấm lòng thì tự khắc con người ta sẽ mời nhau ăn cùng một bữa đạm bạc đời thường chứ không cần gì tới cao lương mĩ vị.

Từ xưa cho đến nay thì con người Việt Nam ta vẫn coi trọng tình cảm, sự quý trọng của mọi người đối với nhau trong từng lời chào. Ngày xưa, mặc cho đói nghèo như thế nhưng ông cha ta vẫn quý cái tình cảm hơn là ăn uống, dù những thức ăn mâm cỗ cao đầy kia mà không có lòng mời hay là quên không mời thì cũng chẳng ra sao cả. Lời mời sang ăn phải được xuất phát từ sự chân thành, kính trọng đối với người được mời chứ không phải là mời vương mời vãi, mời cho có để lấp đầy cái mình không muốn cho người khác sang ăn cỗ nhà mình. Tình làng nghĩa xóm, ai chẳng biết rằng cỗ nhà người ta dù to hay nhỏ, nghèo hay giàu nhưng mình phải đi với tư cách được mời một cách trân trọng thì mới có thể qua nhà người đó để ăn. Đó không phải giả tạo mà người Việt Nam ta vốn coi trọng lời nói, chính vì thế mà có câu:

“Lời nói không mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”

hay                                                                                                            

“Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”

Không những thế ngày nay nhân dân ta vẫn còn giữ gìn nét văn hóa ấy, có lẽ nó đã đi vào máu của người Việt và trở thành truyền thống của nhân dân ta. Như chúng ta đã biết rằng trong cuộc sống hiện nay thì cái ăn không còn là vấn đề nhức nhối của xã hội nữa. Hầu như tất cả mọi người có điều kiện ăn không bị đói như ngày xưa. Chính vì thế mà miếng ăn không còn là cái dễ tiêu khiển hành vi của con người nữa.

            Như vậy có thể nói câu nói “lời chào cao hơn mâm cỗ” có ý nghĩa rất lớn đối với nhân dân ta cả thời xưa lẫn thời nay. Lời nói luôn là những gì thể hiện sự trân trọng đối với người khác. Nó vượt qua cả những thứ như miếng ăn kia.

Tổ QN